SELMA ASOTIĆ: SVE ŠTO SU NAM U SNU REKLE LOMAČE

Selma Asotić

Sve što su nam u snu rekle lomače

Živjećeš opkoljena neboždernim ustima,
znaćeš da tijelo

ne smije ostavljati tragove na obrisanoj
površini tuđih misli.

Vjetar će u šipražju svirati gluhim
gudalima, ježiti

tvoju kožu boje oštrice
u kojoj se ogleda horizont.

Noću, u zapešću osjetićeš damar
mraka, tvoj strah prizivaće sjenke

stjerane u ćošak. Nikada
nećeš zaspati.

U ljubav ulazićeš očnjacima,
 u zebnju bez odbrane.

Kad ti kažu grijeh
je otići, ići ćeš,

sve dok iza tebe ne ostane ništa
što bi se moglo napustiti.

             Sve dok iza tebe ne ostane
             ništa što bi se moglo napustiti,

             ići ćeš, grijeh je u zebnju
             ulaziti bez odbrane,

             kad te očnjaci stjeraju u ćošak
             pred tobom će ležati oštrica horizonta,

             njome ćeš kao gudalom
             svirati po zapešću,

             iz šipražja tvoje kože
             izrast će nebožderna usta,

             znaćeš, čak i obrisano tijelo
             i dalje ostavlja tragove,

                             živjećeš.

Nana

sanjam je kako ulazi
u vlastitu kuću kroz razbijen
prozor, na leđima joj
šumski požar.

spušta ga nasred sobe, pored miraza
stisnute vilice i predskazanja.
četiri puta je njena utroba
izrešetena otkucajima, četiri puta je saznala sve
što se u životu može da zna.

nasred sobe gori
šumski požar, od čela joj pravi
plamenorez.

sanjam je
kako ulazi u vlastitu kuću
kroz razbijen prozor,
na leđima joj vjerolomstvo.

kad u ramazan zacvili glad u kolijevkama
ona u lonac iscijedi
sol vlastitih bjeonjača, čuje
učena muška usta kako mrmore
priče o iblisu u ženi.

ispod priperaka njene kičme
žare se vrela sjemena.
duboko u njoj,
jedno znanje zahvata dim.

sanjam je kako ulazi u vlastitu
kuću kroz razbijen prozor,
na leđima joj stoto božje ime.

sanjam je kako me gleda,
gleda me dugo,
čelo joj preorano zgarište.

u ruke mi predaje miraz iskri.
gleda me. zovem je hak.
zovem je nur.





Selma Asotić je pjesnikinja iz Sarajeva. Završila je magistarski studij iz poezije na sveučilištu Boston University 2019. godine. Dobitnica je stipendije Robert Pinsky Global Fellowship i druge nagrade na književnom konkursu Brett Elizabeth Jenkins Poetry Prize. Nominirana je za nagradu Puschcart za pjesmu „Nana“. Pjesme i eseje na engleskom i bhsc jeziku objavljivala je u domaćim i međunarodnim književnim časopisima. Trenutno živi u New Yorku. Više od svega željela bi nemati biografiju.

INTERVJU SA MAGDALENOM BLAŽEVIĆ: NE ZANIMA ME PUKI FOTOGRAFSKI SNIMAK STVARNOSTI, SKLONIJA SAM BAJKOVITOM, SNOVITOM, NADREALNOM

Magdalena Blažević

Razgovarala Amina Bulić

Magdalena Blažević nagrađivana je autorica kratkih priča. Njena prva zbirka Svetkovina odmah po objaljivanju dospjela je u središte čitateljske i kritičarske pažnje kako u Hrvatskoj tako i u Bosni i Hercegovini i Srbiji. Kratke priče Svetkovine svjedoče autentičnom autoricinom proznom stilu koji teži ka poetskom izrazu. Tematski determinirane egzistencijom i perspektivom ženskih likova prostorno su usidrene u ruralne predjele srednje Bosne.

Na koji ste način doživljavali svoju spisateljsku poziciju za vrijeme oblikovanja Svetkovine? Smatrate li da zadatak autora narativa poput Vaših nije samo ovladati uzusima pripovijedanja uz razvoj autentičnog stila i poetike već poput kakvog kulturnog antropologa ili etnologa uočavati i promišljati dubinsku strukturu, logiku i gramatiku odnosa pojedinaca unutar specifičnog socijalnog i kulturnog konteksta?

Ako pod autorskom pozicijom podrazumijevate autorove stavove o temama koje se provlače kroz njegov književni tekst tada je moja pozicija u Svetkovini potpuno nevidljiva. Od prve napisane priče znala sam kakve likove želim oblikovati, oni su potpuno neovisni o mojim razmišljanjima i životnim stavovima. Junakinje i junaci priča imaju svoju volju i moja je uloga bila da ih pratim na njihovu putu. Naravno da to ne znači da je autor tek promatrač, osmislio je sve ono što se odvija pred očima čitatelja koji aktivno sudjeluje u stvaranju priče stoga ona ima onoliko interpretacija koliko ima čitatelja. Iako se kroz književno djelo, barem kada je riječ o fikciji, ne mogu iščitati stavovi autora ipak je moguće upoznati ga u smislu da je jasno kojim je temama obuzet (da ne kažem opsjednut). Književni tekst je uvijek smješten u određeni prostor i vrijeme koje mu daju kontekst prema kojem čitatelj bolje razumije njegove junake i junakinje, a potaknuti razumijevanje i suosjećanje za drugog i drugačijeg jeste temeljna zadaća književnosti.

U Svetkovini uočavamo prisustvo naturalističkog načela odnosa pisca prema radnji i likovima pripovijesti – pisac nije moralist već anatomist. Međutim, neosporna je činjenica da je subjektivnost književnosti imanentna, od čina selekcije teme i književne građe do načina njihova oblikovanja. Šta je ključno za balansiranje autorske intencije i uzusa oblikovanja književnog teksta, odnosno razvoja priče?

Jedno sam vrijeme, dok sam studirala, bila potpuno opsjednuta Zolom. Pročitala sam sve što se moglo naći u knjižnicama. Nakon desetak romana sam se zasitila jer sam uvidjela da neću otkriti ništa što već nisam pročitala, ali roman Therese Raquin me i dalje fascinira. Čitala sam ga nekoliko puta, zadnji put prije mjesec dana, i za mene je to jedan od najvažnijih svjetskih klasika uz Madame Bovary, Anu Karenjinu… Bljutavost svakodnevice koja je zašla u svaku poru tijela, kuće i okruženja junakinje prekida se buđenjem seksualnosti, nagonskog, porivima koji su jači od razuma. Atmosfera koja vas usisa u priču i više ne možete i ne želite vani. Zolin tekst zadire ispod onoga što nam je vidljivo golim okom. Nož pruža čitatelju i pred njegovim očima nastaju rezovi iz kojih na danje svjetlo ispadaju utrobe spremne za temeljito seciranje. Ljudi su oduvijek fascinirani takvim prizorima i čini se da ih se nikada neće zasititi. Sjećam se kad smo kao djeca gledali kako se kolju svinje i kako im se dok vise na čengelama vadi utroba. Iako je taj prizor uistinu užasan istovremeno je i neodoljiv, zapanjujući jer vidiš ono što se ne bi trebalo vidjeti, što bi trebalo ostati u mraku. Svetkovina svakako zadire ispod kože i čupa utrobe, ali se oslanja na poetski jezik, na metafore. To je kombinacija koja se meni svidjela i taj je jezik već bio u meni, spreman za oblikovanje priča. Ne zanima me puki fotografski snimak stvarnosti, sklonija sam bajkovitom, snovitom, nadrealnom. Svetkovina bi bila kombinacija tih elemenata. Netko je na Goodreadsu za Svetkovinu napisao da je riječ o poetskom naturalizmu, ruralnoj gotici. Taj netko je baš dobro iščitao priče.

Čitajući Svetkovinu, zapažamo u kolikoj su mjeri univerzumi njenih narativa okrenuti ka prirodi kao izvoru motiva, metaforičnosti i alegoričnosti te uočavamo Vašu pomnu orijentiranost ka detaljima koji, uvećani lupom precizne deskripcije, dobijaju nove semantičke dimenzije. Sve to uveliko određuje jezik i stil Vaših priča, ali i utječe na njihovu distinktivnu atmosferičnost. Koji su činioci djelovali na razvoj i oblikovanje Vašeg proznog stila?

Prostor kojim se kreću junakinje Svetkovine prostor je sela, tamo gdje ljudi ovise o prirodi i njezinoj naravi, u stalnom su doticaju sa zemljom, biljkama i životinjama. Poznaju njihove cikluse rasta i razvoja i one same su dio te prirode, bez nje ne postoje. Ja sam odrasla u takvom okruženju i moje djetinjstvo jeste bilo takvo da je igra najčešće podrazumijevala vanjski svijet. Ljeti su u bari ispod kuće kreketale žabe, bila je puna skakavaca i ptica. Uz prugu perunike i šaš, polje puno kukuruzišta, oranica, prašnjavih puteva, visokih stogova sijena. U jesen magla, vlaga i blato. Zimi oštro, bjelina snijega i crnilo uglja. Sve te slike, boje i mirisi su dio mene pa tako i jezika Svetkovine. Isjeckane rečenice, na podsvjesnoj razini, imaju veze s jezikom kojim su s nama razgovarale naše majke. Kratke, odsječne izjave bez mnogo objašnjavanja i uvjeravanja jer im obaveze i način života nisu ostavljali mnogo vremena za iskazivanje nježnosti.

U pojedinim pričama Svetkovine iskrsava pitanje etičkog naturalizma, a tematski sloj odnosa čovjeka prema prirodi možda je najneposrednije predstavljen u priči Mačka. Kako bi ste okarkaterizirali taj odnos?

Svijet Svetkovine je zatvoren, poštuje svoja pravila da bi uspostavio kakav-takav balans između čovjeka i onoga što ga okružuje. U priči Mačka starac mačiće baca u rijeku jer mu ne treba više mačaka ili je to prvi okot za koji se smatralo da je nevaljao (nikad nisam saznala zašto, jednostavno se tako radilo). Životinje su se uzgajale da se jedu, da služe čovjeku i olakšaju mu svakodnevicu. Paralelno s tim se odvija još jedna radnja, djevojka Adela je trudna s oženjenim muškarcem iz sela, očajna je i pokušava na sve načine izazvati pobačaj. Kupa se u vrućim kupkama, skače sa sjenika u štali, ali joj ne uspijeva te se naposljetku obraća Varji, starici koja zna kako se pobrinuti za neželjenu trudnoću. Djevojka nema izbora, očajni su i ona i muškarac koji je voli, ali u tom svijetu za njihovu sreću nema mjesta. Ne postoje razvodi, prihvaćanje onoga koji je pogriješio, samo prijezir i osuda.

Književnost nije jedini medij putem kojeg kreirate i izražavate svoju umjetničku viziju stvarnosti. Bavite se i fotografijom. One se u slučaju Vašeg umjetničkog izričaja doimaju komplementarnima? Na koji način međusobno komuniciraju ove dvije vrste umjetnosti?

O fotografiji i fotografskoj opremi ne znam mnogo, niti sam se ikada pokušavala profesionalno baviti time, ali kao i u književnosti imam jasnu viziju onoga što želim postići fotografijom i rekla bih da imam dobro oko. Hvatam prizore koji će možda postati mjesto radnje nove priče, posebno volim fotografirati stare, napuštene kuće iz sela u okolici Žepča. Ponekad je u kućama još uvijek namještaj i stvari koje danas ne možete kupiti ili svjedoče o vremenu koje je davno završilo. Sada, pred Novu godinu sam bila u takvoj jednoj kući gdje još uvijek visi kalendar s datumom iz siječnja ‘92. godine. U kupatilu u čaši su dvije četkice za zube, na tavanici škrinje s dokumentima, stara, natrula odjeća i cipele, posuđe… Prozori i zavjese na tim kućama su čudesni. Pod tim prozorima nastale su priče Svetkovine.

U novu godinu ušli smo s bremenom konstantne neizvjesnosti i nevidljive opasnosti koju je iznjedrila 2020. godina. U kolikoj mjeri i na koji način su se okolnosti pandemije i lockdowna odrazile na spisateljski segment vašeg života, na umjetničko procesuiranje stvarnosti i svakodnevice? Uviđaju li se već sada reperkusije globalne pandemije i novih normi socijalnog ponašanja na književnost i književnu produkciju?

Pandemija kao književna tema mi je u potpunosti neinteresantna. I u autorskom i u čitateljskom smislu. Zaobilazila sam dnevnike izolacije koji su se svakodnevno pisali, pročitala sam samo Prozor Olge Tokarczuk. Vjerujem da će u sljedećih nekoliko godina nastati mnogo književnosti koja će tematizirati pandemiju, ali teško da ću se uhvatiti takvih čitanja. Pandemija nije uopće utjecala na način na koji pišem jer su teme i stvarnost koje me zaokupljaju daleko od onoga što sada proživljavamo.





Magdalena Blažević (1982.) rođena je i odrasla u Žepču. Diplomirala je hrvatski i engleski jezik i književnost. Kratke priče su joj objavljene u književnim časopisima i na književnim portalima: Balkanski književni glasnik, Riječi, Život, Ajfelov most, Strane, Astronaut itd. Neke od njih prevedene su na engleski, ruski i makedonski jezik. Dobitnica je nekoliko nagrada za najbolju priču. Živi i radi u Mostaru.

ZERINA KULOVIĆ: MAJKA MJESEČINA

Zerina Kulović

MAJKA MJESEČINA

Ne znam vam reći kako se zovem.
Znam da me je,
kada sam se prvi put pogledala u ogledalo,
iznenadila boja moje kose.
Nije to bila ona uobičajena crna,
već boja noći,
crna sa primjesama tamno plave,
koja se sjaji na bisernoj svjetlosti.
Ne usudim se reći da sam mrtva.
Iza moje kuće,
ruševine,
nekada se nalazio uredno održavan vrt,
a sada je podivljao,
srastao sa tamom.
U tom vrtu sjenki caruju šumske gljive,
divlja ruža i maslačak,
Ne usudim se reći da je mrtav.
Sjećam se bijele zavjese
koja nikada nije prestajala lepršati na vjetru,
uvijek se njihala istim ritmom,
nestajala u mraku,
i onda naglo provirivala kroz okvir polomljenog prozora,
na svjetlost iznoseći čestice prašine,
brišući moje suze,
bisere što prkose smrti.

RAZUMI

Kažu mi da ne plačem,
Da ne tugujem za tobom jer:
“Bog ubire najljepše
cvijeće za svoj vrt.”
A opet,
Kažu mi da je onaj
Koji umre otvorenih očiju
Ostao željan ovog svijeta.

MISLI

Jučer se iz luke otisnuo jedan brod,
od papira,
i na njemu jedan putnik,
od papira,
– kažu da je lud.
Usnio je gdje se krije izvor rijeke Bola.
Ide zaustaviti njen grimizni tok,
popiti je,
i pustiti da ga zemlja proguta,
provari u vrelini svoje utrobe
– govori on, dok ga kidaju valovi.






Zerina Kulović rođena je 1996. godine u Sarajevu. Studij Komparativne književnosti i Arheologije na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Sarajevu magistrirala je 2020. godine. Svoje književnoumjetničke radove, književnu i filmsku kritiku, te eseje i prikaze objavljivala je u časopisima Život, Behar, u online časopisu KULT, Avlija, na portalima Strane, Književnost.hr, Bundolo, Poezijaonline, itd. Svoju poeziju čitala je na Sarajevskim danima poezije. Njena poezija će biti dio narednog Almanaha udruženja Planet poezija, a u okviru aktivnosti ovog udruženja svoju poeziju je čitala na pjesničkoj večeri naslovljenoj Ptice od papira. Njena zbirka poezije Majka mjesečina ušla je u širi izbor za objavljivanje knjige na Presingovom književnom konkursu.

EMILIO PAZ PANANA: APOCALIPSIS AZUL

Emilio Paz Panana

APOCALIPSIS AZUL

La carretera Panamericana recorre todo territorio americano,
pero en cada punto se solicita algún documento:
visa, pasaporte, documento de identidad, billete de cien dólares.

Todo es válido con tal de cruzar la frontera
y poder escribir en las crónicas sobre ruedas.

Pero uno no tiene idea de qué tan difícil es el recorrer
los miles de kilómetros que separan
a la esclavitud de la libertad.

Si nos ponemos a pensar / reflexionar / indagar
encontraremos que los pueblos no conocen sobre fronteras,
no necesitan armar tratados limítrofes
ni aplicar protocolos de estado, solo desean intercambiar sus productos
y que estos les regalen los diez centavos para la cena.

Sin embargo, nuestros gobiernos solicitan más y más documentos,
más y más dinero / más y más sudor del cuerpo,
porque tiene un alto costo separarse de sus muertos
y no poder obtener más votos para el Congreso.

Entonces comenzaremos a redescubrir el camino de la redención
mientras imploramos a nuestros muertos que nos oigan
y nos permitan alcanzar las puertas del cielo,
para que podamos obtener un último descanso.

Aunque Dios no quiera.

LA GEOMETRÍA DE LOS INFIERNOS DANTESCOS

El infierno no tiene forma,
aunque los matemáticos quieran darle forma.
El infierno es un vacío,
                        hondo y profundo
en el que se almacenan los recuerdos
de tantos años gastados en la oficina.

La oficina era de base cuadrada,
de cuatro metros cuadrados.

LUMIERE

La suerte cambiará
cuando el cielo llueva sobre el sexo desnudo
de aquellos amantes dantescos que
aunque perdieron vida
ganaron eternidad.

CARTA DE DESPEDIDA PARA UN PADRE DESCONOCIDO

Padre,
gracias por existir,
pero hoy me despido
de tus ojos llenos de dolor
            de las montañas escondidas en tus hombros,
            de los peces que germinaban de tus dedos
            de la extensión del mar que principiaba en tus pies
            de tus oídos que eran la última esperanza de Marte.

Padre,
me despido de ti,
tú que estás al otro lado del mar.

Siente mi abrazo,
cálido  cándido           sereno abrazo
                                    que se confunde con olas de mar
                                    pero que se vuelven fuerzas sobrenaturales
            de un Dios que aguarda por ti.

Porque cuando estés al otro lado
            no podré visitarte.





Emilio Paz (Lima, 1990) Profesor de Filosofía y Religión, egresado de la Universidad Católica Sedes Sapientiae. Tiene publicados “Septiembre en el silencio” (Club de lectura poética, 2016), “Laberinto de versos” (La Tortuga Ecuestre, N°394, 2018), “La balada de los desterrados” (Ángeles del Papel Editores, 2019) y “Mar profundo: Antología personal” (LP5 editora, Chile, 2020). Posee trabajos publicados en diversos medios de Perú, México, Chile, España, Venezuela, Estados Unidos, Argentina, India, Ecuador, Rumanía, Costa Rica, Suecia, Alemania, Italia, Cuba, Uzbekistán, Bulgaria, Macedonia, Serbia, Bangladesh, Bélgica, Francia; siendo traducido al rumano, francés, italiano, búlgaro, uzbesko, macedonio, inglés y tamil. Ha ganado el “Mes de las Letras” (abril, 2017) de la Fundación Marco Antonio Corcuera y el IX Concurso internacional de poesía y cuento – Perú 2019 organizado por la revista “El Parnaso del Nuevo Mundo”. Ha participado de diversos recitales poéticos, congresos de filosofía, siendo su línea de investigación la relación entre estética, poesía y educación. Actualmente dirige el blog “El Edén de la poesía”, la revista Kametsa y los recitales benéficos Las voces del colibrí.

BOGIĆ RAKOČEVIĆ: NOĆNO CVJETANJE

Bogić Rakočević

NOĆNO CVJETANJE

Nikako da saznam šta mi to kažu
razgranate krošnje,
s njihovim sjenkama
blijedi ono čemu se nadam,
znam da će me noćno cvjetanje
zateći jednom
kako mlataram rukama
da razgrnem ptice koje baš tu slijeću
poput rolnica papira razmotanih u noći
ispod punog mjeseca zaklonjenog oblacima
s džinovskim ustima što gutaju snove,
beskrajne tragove vremena i trenutke nježnosti,
nije lako
čekati behar što će osvijetliti šumu i
svaki moj korak kad prelaziš iz jednog prostora u drugi
nadajući se da će ipak sve procvjetati

ŠARGAREPA JE I JESTIVA

Šetkaš
kroz jutarnju vrevu
kao prazna kesa
nošena blagim povjetarcem
pored tebe promiču
travke
grančice
sve

tiho stasavaš
u ogromnu šargarepu
koja je i jestiva tu
ispod valova solitera
u slijepom kutku
ogrnut njenim plavim munjama
uskovitlan lijepim naporom
odjednom

U PERASTU

Neki prolazi odišu usamljenošću
bojim se da ću se u njima zaglaviti
i suočiti s onim za šta me smatraju,
nema se više kud po zaraslim serpentinama,
pokleklim palatama i napuklim pontama,
eto odakle mi ovoliko trunje
što ga bištem kao posramljen pas
naslućujući šta je sve okolo učinjeno,
da mi je samo znati
ko je sve dodirivao te dovratnike,
otvarao škure s čežnjom motreći more,
ispraćao i dočekivao brodove
čije sjenke sada plove oblacima
umilne kao kućni ljubimci,
kad bi zidine mogle da govore
znao bih kako da se
primaknem suncu.





Bogić Rakočević je rođen u Mojkovcu 1962. godine. Diplomirao je na Odsjeku za srpskohrvatski jezik i jugoslovensku književnosti Filozofskog fakulteta u Nikšiću gdje je pohađao i postdiplomske studije. Objavio je tridesetak knjiga poezije, proze, eseja, kritika i antologija. Dobio je brojne književne nagrade. Prevođen je na dvadeset stranih jezika. Urednik je i scenarista niza dokumentarnih filmova o poznatim jugoslovenskim slikarima i piscima. Glavni je i odgovorni urednik časopisa „Bibliografski vjesnik“. Direktor je Nacionalne biblioteke Crne Gore „Đurđe Crnojević“.

PENONOMÉ EN ABRIL 2020: MARIFELI DOMÍNGUEZ

Marifeli Domínguez

Repaso

La otra cocina
la de la casa vieja del molino
fea y lúgubre
amenazada siempre por la oscuridad
cobraba vida a la hora del desayuno
con el café y el maíz
y otra vez los granos cociéndose en lerda combustión.
Un hilo de amargura se acumulaba en el espacio.
Era quizás
la nostalgia por los naranjos en flor
o por el ciruelo
meciéndose al compás del viento
asomado en la ventana
de la casa de antes.
Quizás eran los olores añorados de la cocina de mi abuela
con sus mixturas de hierbas, frutas y raíces
o los sonidos del pollerín
o el silbido de mi abuelo.
Esa cocina sombría
tortura mi recuerdo
con una tos persistente
a través del tiempo.

Ellos

A la dulce Marcela

Mi recuerdo es el recuerdo de mis hermanos
y de Marcela
la que se acordaba de los giros del viento
en la temporada seca.
Esos recuerdos se agolpaban
se anudaban
se descosían
en la conversación vespertina
alrededor de mi madre
con una taza de café
y una risa ahogando remembranzas.

Tierra

A Francisca


Huele a tierra mojada en el jardín improvisado
de macetas corroídas por el tiempo y por la herrumbre.
Huele a albahaca, romero y ruda
a manzanilla en flor y a flores de naranjo.
Huele en ese huerto añorado de nuestra inocencia feliz
al otro lado del recuerdo y la ausencia
cuando mi madre marcaba el ritmo de las horas
con las meriendas o las comidas.
Huele a tierra de antaño
en el jardín de mi madre-abuela
ese que ya no es más.
Aquel que fue refugio y botica natural
para los males de la descendencia
remedios ancestrales a orillas del conocimiento y la razón.
Huele a jardín de manzanillas y rudas.

Casa vieja

A Tía Mara


Al margen del olvido
estos retazos de vida
cintas cortadas
telas en desafío con el instante.
Al margen del silencio
amaneceres sin luz
sin pájaros
sin infancia.
Una vieja casa
síntesis de un pasado quieto
olvidado del amor
alejado del amor.
Las grietas pobladas de malezas no dejan ir al amor.





Mariafeli Domínguez S. Escritora y Catedrática Universitaria. Hizo estudios de Filosofía, Letras y Educación y se especializó en lengua y literatura española. Obtuvo el Premio Literario Pablo Neruda en el año 1981, en la sección cuento, con la serie de relatos titulado Oquedades.  Posteriormente, en 1991, obtiene el Premio de Poesía Gustavo Batista Cedeño  con la obra Los presagios necesarios. En el año 2009, obtiene una mención de honor en el Concurso Nacional de Cuento, José María Sánchez con el libro de relatos titulado Parturiens y otros relatos.  Ha publicado, en 1995  un libro de ensayos titulado De la Literatura y otras complejidades, en las que ensaya una mirada a la literatura panameña.  Con la serie Cuadernos literarios de la Universidad de Panamá, publica el poemario titulado POEMAS, que recoge su primera producción. Su poemario, Los susurros de la casa, fue publicado por la Editorial Universitaria, en el año 1995. En 2012, sale a la luz el libro de ensayos Voces esenciales de la literatura panameña. Inéditos: Libro de poesías Incorporado a la fuga y Agenda para la añoranza. Coautora del libro Historia de Marruecos y Panamá a través de la voz poética de sus mujeres. (2017).  En prensa el libro, Marruecos es un telar de oro, con traducción al árabe y al francés,  Del recetario extraviado de mi madre, es el último libro publicado en 2020 Actualmente es la Presidenta de la Fundación Arte en el Parque y Directora de la Editorial Universitaria Carlos Manuel Gasteazoro de la Universidad de Panamá.

PENONOMÉ EN ABRIL 2020: JAVIER ALVARADO

Javier Alvarado

SOGA Y MÁS SOGA CON MARINA TSVATIEVA

Bufón_ Que me ahorque. El que en el mundo
está bien ahorcado, no teme ya
a los colores
Shakesppeare, Noche de Epifanía

Dicen que empiezan a ver colores, que no hay remedio
Para volver a su condición de respirante,
Ese es el augurio y la posesión de ahorcado,
Ahora aquí está ella, con el regazo a oscuras
Y una soga enroscándose a su cuerpo como un arrullo de serpiente,
Ha querido colgarse del Kremlim o de la corona de los zares
Donde el miedo es una hogaza de pan que sigue tiritando en el horno,
Una falsa traqueotomía para la vida, la verdadera conflagración contra ti misma,
Contra tus ojos claros y contra el pelo corto
Desde tu daguerrotipo casi adolescente,
Restañando esa parte del diluvio que se advino contra ti
Como una lanza mortal, contra esa lluvia y sus dardos fetales
Naciendo en el descreimiento de toda ecuación posible.
Nadie bebe de la noche su antagonismo de veneno
Su cráter lunar donde seguro han de estar las poses capitales
Para determinar el horario de las muertes,
Las balas que han de traspasar la boca de tu esposo
Y el recuerdo de tus amantes etéreas que se adormilaron
Con la primera canción de cuna y el hijo acribillado
Por los minerales de la heredad sangrienta, todo eso
Para tomar el cordel y dar la forma del anillo nupcial
Para el pescuezo,
Luego dejarse ir y patalear nuevamente
Como un Dios
En la placenta del aire.

VUELTA A LA TSTATIEVA

Me cuenta un biógrafo que a través de un resabio de cristal
Pudo visitar Rusia y tertuliar un rato
Con Marina Tstatieva. Ella lo recibió con su rostro de hambre
Y el vestido raído y con el vaso de agua desbordado por la vendimia de los años
Y le brindó rodajas de salmón desesperadamente
Después de haber tomado
El vaho del día y las temibles noticias, de deudas
Muertes y encarcelamientos de vecinos y seres queridos.
El salmón –eso me cuenta- fue un regalo de Pasternak
Desde muy lejos, desde su cabaña donde podía ver el sol
Y el hielo que copulaba entre el aire y las cordilleras
De un marasmo, casi mortal, y donde los días solían ser espléndidos
Antes de la guerra y de las persecuciones
Y donde ella afirmaba que si hubiese conocido a Blok ella lo hubiese salvado
De la muerte, de ese miserable designio que arranca
De la fertilidad o la esterilidad a los poetas
Y que afiebrada prosiguió a leerle algunos versos
Oh MUSA DEL LLANTO, las más bellas de las musas
Y de ahí en adelante todo fue blanco y todo fue borrasca,
Un aguijón de estrellas para beber el café mugriento
Los panes quemados, las raciones lamentables para la apetencia
Y siguió leyendo hasta tomar un poco la costura
Dejada al descuido sobre el tiempo
Y afuera los caballos galopaban tratando de rumiar la libertad del horizonte
Las esquirlas intocables de las praderas afiebradas
El bastón de ébano que tendían los magos a la tertulia insaciable
Como un acertijo de bastos para la ausencia de los tropos
Que nos hacían caer verticalmente por un río
De espesa niebla, eso lo pintaron después algunos caricaturistas
Con sus tintas esclavas, aumentándole luego un par de historias
De romance o de preguntas que nos tocan el labio o el pececito de la espalda.
Hasta en las cenizas, nos sublevaríamos en rosa o en poema.
Y el biógrafo (que no conozco) y ella
Empezaron a atravesar la vasta noche
Que era como un solsticio
O como un páramo
Donde habitaban las especies desterradas
De ese imperio anterior, a lo que sucumbe
Y no da paso a la vida, tan movida para los que intentan
Cruzar la alambrada de la imposibilidad;
Ella, paloma de tierra, atadas las alas, cacofónicamente
Solía ir hacia las praderas y dejar poemas de protesta
En las ventanas, en los ofertorios del triunfo
En la ceniza,
La agilidad mental de su cuerpo
Que se balanceaba por las calles
Y eso era como ser miembro de la joven guardia
Cuando los himnos de la guerra
Eran audibles en todas las esquinas
Y la nieve era más mortal
Como el invierno en las entrañas
-Carcomiendo-
Todo recuerdo hermoso
Para volver cadáver
A las primaveras recolectadas en el cesto
Donde seguro nacerá un poema,
Una rama vertical de oro sobre el asombro.

CARTA 6

Marina:

¿Por qué usaste la misma soga cuando jugábamos de niñas?
Tú saltabas con esa elegancia de los ciervos cuando huyen
Con el fruto en la boca, yo lo hacía como un reno
Tratando de liberar sus cuernos del arbusto encendido.
Jugábamos de niñas y escribíamos los versos
Más hermosos de este bosque,
Los enterrábamos
Y solían tener memoria de arce, solían agitar sus ramas
Como el abedul de la siembra colectiva.
¿Por qué usaste la soga con la cual colgamos la ropa de nuestras muñecas
Y luego libertábamos al sol nuestras endechas
Esas ganas de tomar la vida y bordar una palabra
O engancharla al cabello como si fuese una maroma
O una mariposa a punto de volver a la crisálida
Y hacerse prosista de versos o hacedora de ríos
Para hondear la tierra? Escribimos algunas veces los mismos versos
Tuvimos las mismas vidas y los mismos juguetes
Un hambre igual para nuestros platos y cucharas
Trabajos forzados y encarcelaciones para maridos e hijos
Y hermanos que se perdieron como un silbato en la nieve.

Es la hora de aprender estos juegos. Se aprenden nuevos gestos
Y nos reparamos de la resaca del tiempo,
De la resaca de los primeros y novísimos licores
Que se nos revelan en la lengua.
Un vapor agrio que va despertando a las piedras
Y a las rayuelas extintas,
La mano impúber va resolviendo las líneas con la tiza,

Los números ensartados a tu cuello como cuentas,
Como augures de vidrio
O cuerpos que acuden al homicidio de la piel
A la permanencia del saludo a la hora de surgir
Entre los copos de hierro
O cuando vengas a buscarme con una marcha triunfal
Oxidada en los ojos
Extraviada en sus averías
En sus tuercas sangrantes
En sus tornillos fálicos por la carne resituada.

Insiste que hay una fogata en el rastro
Una fata morgana incrustada en la tierra.
Una misericordia azul en los días
Que se destiñen entre afelpadas colmenas.

¿Por qué usaste la misma soga que usábamos de niñas?
¿Por qué nunca fuiste mi verdadera compañera de juegos?
Ahora eres mi amiguita, mi amiguita imaginaria
Y detrás de ti la soguita sigue blandiendo mis piernas
Sigue blandiendo mi cuello.

La amiguita imaginaria es la muerte.





Prethodni tekstovi autora: GUÍA PARA TURISTAS DE ESCOCIA / A GUIDE FOR TOURISTS IN SCOTLAND

MÓNICA MIGUEL FRANCO: DE LA PIEL DEL DIABLO / OF THE DEVIL'S SKIN

Mónica Miguel Franco  (Photo Anhell Demelos – (c) Sanfiz Photography)

DE LA PIEL DEL DIABLO

De la piel del Diablo, se crearon los niños.

La alegría que desborda en un beso, la suavidad exquisita de la nata
sobre la lengua.

De la piel del Diablo se creó el jade y del sudor
que resbala sobre Él se cristalizan las esmeraldas.

De la piel del Diablo se fundieron las selvas,
las orquídeas y las guacamayas.

De la piel del Diablo surgieron la obscuridad y la noche, el querer tocar,
el miedo y el susurro.

De la piel del Diablo se hizo la música que te transporta
y el silencio que te rodea.

La piel del Diablo huele como las lilas en primavera y tiene la belleza del primer carámbano del invierno, ese que en su brillo conjura heladas y cierzos.

De la piel del Diablo se desprenden las plumas de las águilas, de los mirlos,
de las cornejas y de las lechuzas.

De la piel del Diablo se recortaron todos los mares llenos de vida,
los ríos que te ahogan y los estanques burbujeantes de hadas.

De la piel del Diablo se crean todos los zapatos rojos y los sorbos de licor verde que se deslizan entre los dientes.

El calambre que los enamorados sienten al tocar al ser amado,
las mariposas brillantes que rondan el estómago del que espera,
esas son las sensaciones
que te provoca la piel sedosa, tibia y tierna del Diablo.

La piel del Diablo te cubre como una manta de cuna, como una mortaja ligera, como un sudario amable, como el abrazo de tu madre antes de dormir.

La piel del Diablo, que se estira y rodea todo el universo en su despliegue
de sorpresas y brillos, que se recoge y ondula en cada curva de la serpiente.

La piel del Diablo nos protege y nos aísla, nos envuelve como el saco que rompemos al nacer.

Al rasgar esa piel, llorando, detrás, encontramos al Diablo, riendo.

La belleza del Diablo que quema
nuestros pulmones con el primer sorbo de sabiduría.
Y nos condena eternamente.

(De la piel del Diablo, Panamá, 2012)

OF THE DEVIL´S SKIN

Out of the Devil´s skin, children were created.

The joy brimming over a kiss, the exquisite softness of the milk skin
on the tongue.

Out of the Devil´s skin, jade was created and out of the sweat
sliding on Him emeralds are crystalized.

Out of the Devil´s skin rainforests did merge,
as well as orchids and macaws did.

Out of the Devil´s skin darkness and night emerged, the desire to touch,
and fear and whispering.

Out of the Devil´s skin, the music that transports you was made
and the silence surrounding you.

The Devil´s skin smells like lilacs in spring and has the beauty of the first icicle of winter, that one conjuring up in its brightness frosts and cold north winds.

Out of the Devil´s skin, the feathers of eagles, blackbirds, carrion crows and owls come off.

Out of the Devil´s skin all the seas full of life were outlined,
as well as the rivers drowning you and the ponds bubbling with fairies.

Out of the Devil´s skin all the red shoes are created as well as the sips of green spirits sliding between the teeth.

The cramp that lovers feel when they touch their beloved one,
the glowing butterflies circling the stomach of the waiting one,
those are the sensations
that the silky, warm and tender Devil´s skin arouse in you.

The Devil´s skin covers you like a cradle´s blanket, like a light shroud, like a kind gravecloth, like the mother´s embrace before sleeping.

The Devil´s skin, the one that stretches and surrounds all the universe in her unfolding
of surprises and sparkles, folding and waving in every serpent´s curve.

The Devil´s skin protects us and isolates us, wraps us like the bag we break when we are born.

By tearing that skin, crying, we find the Devil, in the back, laughing.

The beauty of the Devil burning
our lungs with the first sip of wisdom.
And condemning us eternally.

(De la piel del Diablo, Panamá, 2012)

.::
LA DAMA BLANCA

En tu montaña soy el hada
que te enreda y te pierde
soy la que te hiere y te asusta…
la Niña Blanca, la Santa Muerte…
danzas conmigo en eterno son
de besos no dados y promesas
Soy yo, ¿me ves? morirás en mis brazos…y
morirás alegre

(De la piel del Diablo, Panamá, 2012)

.::
THE WHITE LADY

In your mountain I am the fairy
tangling you, getting you lost,
I am the one who hurts you and scares you…
the White Childe, the Holy Death…
you dance with me in an eternal pace
of ungiven kisses and promises
It is me, Can you see me? You will die in my arms…and
you will die happy.

(De la piel del Diablo, Panamá, 2012)

CORDIS

Quiero un corazón para llevar.
Lo quiero grande. Donde quepan mis caprichos y mis rarezas.
Mimosa, excéntrica y temperamental.
Latirá en mis risas y mis llantos.
Ronroneará en mis silencios y mis arrebatos.
Lo quiero aún caliente,
para acercar a él mis manos siempre heladas
y poder sentir el vaho húmedo que desprende.
En tu pecho no late, pero latirá por mí.
Golpeará sin pausa, al ritmo de mis gemidos y mis susurros.
Será el diapasón que marque el ritmo de mis mareas.
Seré su norte y su este.
Escucharé su llamada a puerto seguro.
Marcará el baile y me hará danzar.
Quiero un corazón para morderlo. Para saborearlo
y esconderme en él. Jugaré al escondite en sus recovecos,
los ventrículos serán mi lecho y las aurículas harán eco
a mi llanto.
A salvo en sus remansos, sus dolores serán para mí apenas
pavesas que haré volar al soplo de mi aliento y sangre nueva
lo llenará, y me deslizaré en un tobogán resbaladizo carmesí,
brillante y blando.
Quiero un corazón viejo. Lo quiero con cicatrices.
Quiero pasar la lengua por ellas, lamer su dolor y sus aristas.
No quiero nada tierno.
Quiero la dureza del que ha latido contra el viento
y ha sobrevivido.
Quiero un corazón antiguo.
Quiero oír en sus compases cuentos de penas y dolor.
Quiero sentirlo latir contra mi mano.
En mi puño recuperará el paso y la calma.
Lo usaré de almohada y despertaré oliendo el óxido
de la sangre en mis labios.
Dame tu corazón, lo quiero para mí.
Entrégamelo para usarlo como una pastilla de jabón,
resbaladiza y húmeda,
que borre con sus manchas las imágenes que no deseo
tener en mi alma.
Dame tu corazón.
Mío es, tuyo no.

(20 poemas de amor y una canción alcoholizada, Panamá, 2014)

CORDIS

I want a take-out heart.
I want it big. Where my cravings and my peculiarities fit.
Affectionate, eccentric and temperamental.
It will beat in my laughter and in my tears.
It will purr in my silences and in my outbursts.
I want it still hot,
to put closer to it my hands, forever cold
and being able to feel the humid steam it emits.
In your chest it beats no more, but it will beat for me.
It will beat without pause, to the rhythm of my moaning and whispering.
It will be the tuning fork setting the beat of my tides.
I will be its North and its East.
I will hear its call to a safe port.
It will set the dance beat and will make me dance.
I want a heart to bite it. To savour it.
and hinder in it. I will play hide-and-seek in its nooks,
the ventricles will be my bed and the atriums will echo my cry.
Safe in its havens, its pains will be for me barely
ashes that I will make fly blowing away my breath and new blood
will fill it and I will slide in a slippery crimson bright and
tender toboggan.
I want an old heart. I want it with scars.
I want to pass my tongue through them, lick their pain and their ridges.
I don´t want anything tender.
I want the hardness of the one who has beaten against the wind
and has survived.
I want an ancient heart.
I want to hear in its beats tales of grieving and pain.
I want to feel it throb against my hand.
In my fist it will recover the pace and the calm.
I will use it as a pillow and will wake up smelling the rust
of the blood in my lips.
Give me your heart, I want it for me.
Hand it to me to use it as a bar of soap,
slippery and wet,
erasing with its stains the images that I do not wish
to have in my soul.
Give me your heart.
Mine it is, not yours.

(20 poemas de amor y una canción alcoholizada, Panamá, 2014)

Translation / Traducción: Edilberto González Trejos





Mónica Miguel Franco (León, España, 1971). Licenciada en Filosofía por la Universidad de Barcelona, doctoranda en Patrimonio Histórico y Natural por la Universidad de Huelva (España). Ha trabajado en un número plural de instituciones culturales y antropológicas en distintos países desde 1998, ha sido docente por más de 20 años y actualmente también dicta talleres on-line. Escribeal menos tres columnas semanales en revistas, periódicos y distintos medios de comunicación en Panamá.Ha publicado dos poemarios: De la piel del Diablo(2012) y 20 poemas de desamor y una canción alcoholizada (2014). Ha sido antologada tanto en libros de poesía como de cuentos en distintas publicaciones en Panamá y en el extranjero. Y sus poemas han sido traducidos al italiano y al inglés. Es productora y actriz de teatro y cine, con una larga trayectoria en las tablas. Como gestora cultural es fundadora del Festival Panamá Negro y del proyecto Jamming Poético en Panamá y de la Red Nacional de Festivales.

Mónica Miguel Franco (León, Spain, 1971). She has a grade in Philosophy by the University of Barcelona, doctoral student in Historical and Natural Heritage by the University of Huelva (Spain). She has worked in a plural number of cultural and anthropological institutions, including museums, in different countries since 1998, she has been a teacher for over 20 years and currently also gives on-line workshops and classes. She writes at least three weekly columns in magazines, newspapers and other media in Panama. She has published two Poetry Books: De la piel del Diablo (2012) y 20 poemas de desamor y una canción alcoholizada (2014). Her work has been included in several anthologies, in poetry and short fiction stories, both in Panama and abroad (Spain, Argentina, Italy, f.i.). And her poems have been translated into Italian and English. She is producer and actress for theater and cinema, with a long career on the stage. As a cultural enterpreneur and manager she is founder of Festival Panamá Negro and the Jamming Poético Panamá  Project as well as the National Network of Festivals.

OTHERING IS BARBARISM: INTERVIEW WITH ALVIN PANG

Alvin Pang (photo by Jared Ho)

Interview by Nadija Rebronja

Could  you single out one or several verses that could serve as a metaphor for Singapore, the way you perceive it?

My poem „To Go to S’pore“ is a good example – S’pore is a common short form for Singapore; „spore“ is also a seed. Singapore is a tiny island city-state but it contains remarkable potential to unfold multitudes.

You’ve attended festivals in the Balkans, you established connections in the world of literature of Macedonia, Croatia, Serbia. What are your impressions about the literary life in this region and the poetry that has been created here?

I have spent very little time in this area, and cannot claim to know it deeply, although I have made many close friends and I have had books published in Croatia and Macedonia in the local languages.  That said, there are many currents here that are also present in the Asia-Pacific region: ancient societies with a long tradition of power, wealth, trade and cultural mingling – with a lot of pride — but there is also a history of conflict and decline. These are the societies that may have lost their leading place, but are trying to find their way back to the global community. Back to a place of dignity and hope. But we are not there yet.  The writing reflects both the pride, the cultural confidence that is here but also the anxieties and resentments of the present and the recent past.  At the same time there is a reaching for the new – there seems to be a desire not to stay too long in your father’s house.  I believe the ability to forge real change and innovation can only come from such societies as these, and some of the recent writing shows it.  There are exciting breaks with the past and with comfortable conventions. There is fresh blood.

I know you as a really curious, but at the same time deep observer of the places you visit, as well as the observer of the symbolic potential of seemingly small and not so important events you come across. To what extent do the travellings and meeting various people and cultures affect your writing?

Without curiosity there can be no new wisdoms. Travelings and and encounterings nourish growth – particularly for someone from such a comfortable but small country as Singapore.  One cannot be too sheltered as a writer; one must expose oneself (both in the sense of open-mindedness but also in the sense of vulnerability) to the world.  The diversity of human experience, which is so richly evident when one travels far from home, is a wonderful source of inspiration.  So too are the constant reminders that we are after all one species, and the human spirit knows no distinction of colour, creed, gender or tongue.  That gives me hope.  My writing is a way of circling, marking out, what seems true to me, and the more I travel the more I find new ways to do so. I find fresh coordinates. New voices, new structures to learn from. The lens gets a little clearer, gains more focus.  We teach each other how to be more human by embodying different ways of being human, and of speaking through life.

Where are the barbarians in the contemporary world? Are they within us or within what is being considered as Otherness?

I think the roots of barbarity have always been the same: ignorance, atavism, fear, tribalism, selfishness, anger, greed, resentment, insecurity… To me, barbarians are those in any time and any place who seek to divide or destroy, rather than nurture human connections and human variety.  The barbarian is not the Other; Othering is barbarism.

At times you question emotion as a reaction to the current war and political events in your poetry. What is the power of words in the contemporary world?

I think emotion is a valid response. But it is one of many responses, and they all add up. I don’t believe poetry (or language) alone can save the world, or even move it directly.  But it may, like how a line of music can change a song, subtly alter the terms of engagement, shift the tone, add to what is considered, reduce noise or nudge it so that it becomes something else.  Satire is the most obvious example of this (turning something serious into something funny) but there are other subtle ways in which language may change the mood, if not for the whole world, then for the individuals that make up the world.  It’s like the old Depeche Mode song: „You can’t change the world, but you can change the facts; when you change the facts, you change points of view“ and from there you may change the world.  I think it is very important for individuals to feel like they have the ability to consider and change their own points of view; to think about what is and what could be in more ways than are often available.  The ability to thoughtfully disagree is the basis of civilisation.

Some philosophers consider that we live in postemotional world. Is today’s poetry postemotional or is it dominated by new sensitivity?

I think it’s important however to remember that not everyone is at the same level of philosophical development – who is postemotional?  Ego, self-interest have been with humanity since day one, but it has not crowded out altruism and compassion completely.  Neither has Singapore’s state obsession with self-reliance and enforced harmony led to a colourless, clinical polity – quite the contrary in fact.  Quite frankly I think boredom, if nothing else, eventuallys drives us to connection.  The self can only sustain interest for so long before it begins to eat itself.  The same goes for poetry – it will swing one way and eventually another.  There is, at the moment, more than enough diversity, if one cares to look, to suit any taste.

It will be difficult to get rid of emotion and emotionality as long as we inhabit mortal, organic, mammal bodies.  The terms of this emotionality may change, and should change – what, for example, will transhuman advancements mean for human feelings?  If we become immortal cyborgs or uploaded consciousness, as some argue will happen within this century, will emotions even mean the same thing?   What will society mean then?

What are your thoughts on the relation between poetry and popular culture, music, film, and other media?

A big awkward family gathering over the New Year. Some relatives arrive in large limousines and tailored suits; some in handmedown dresses.  Some of them have not seen each other all year; others meet once a month for tea.  There is this one cousin who is intense and always broke. The rest try to avoid talking to him, especially about politics and religion because a fight always starts. Everyone loves the dessert, but nobody is quite sure who made it.

What do you read these days? Can you recommend one European, one American and one Singaporean poet to our readers?

I am trying to read much more broadly – particularly writers from the middle east and asia in translation but also writers from central and eastern europe: the younger and less famous the better, because I am looking for what is new, not what is respected. Instead of looking to Europe or America, I’d instead to recommend the Burmese poet Zeyar Lynn; the Japanese poet Hiromi Ito; the Chinese poet Xi Chuan; the Australian poet John Kinsella, and the Singaporean poet Johar Buang (although there are not many good translations of his work), or Yeow Kai Chai (who writes experimental verse in English).  I’d recommend reading poetry that makes you uncomfortable in fresh ways, because that shows you what you don’t already know how to deal with. Which means it’s a place to learn and grow from.





Prethodni tekstovi autora: Kada barbari dođu , Prepoznavanje drugosti je barbarizam

ASMIR KUJOVIĆ: VIĐENJA U NOĆI

Asmir Kujović

VIĐENJE U NOĆI

I

Davno me progutaše svjetska zjala,
Ćutim se bešćutan kao asasin;
Prošlost je tečna, prima oblik grala –
Samom sebi postah i otac i sin.
Zelenu boju povrtne lobode
Pomno rastavih na modru i zlatnu,
U krvi raskrvih vatre i vode
Da osjenčim lik na Torinskom platnu.

Iz frule mi pleše zmija edenka:
Ko piton me davi zmija DNK.

Ti koji si život svega što živi
I samrtni strah svemu što umire,
Crno zrcalo za crne kumire –
O Duše, odninan u Ninivi;
U svakoj sklonosti magnetno dvojstvo –
Sjever što privlači, jug što odbija,
Bio si u meni bez svojstva čojstvo
Varavoj naravi rob i robija.

Dok razgovori raskrivaju šeme
U igri „zatvoreničke dileme”.

Očistih svoju vatru, svoj zrak
Dok brodih protiv struje kroz oluje,
Po Zapovijestima praznih svoj mrak
Nalik onom ko stalno pobjeđuje.
Još viši sam od svih svojih podviga,
A još moram uzrasti do svog sedla
Poput sjenke, dok koračam put svjetla
Kad mi u praznom razno preslika.

Grad je ogledalo muške taštine
Što zjapi iz duba božje samštine
U malakutu uzniku Marduku –
Nefilu Marutu, Amar-Utuku.

II

U drugom početku bješe Greška,
Pa i kad poželjeh svoju madam
To me množaše čežnja gilgameška
Da se snova rodim ko treći Adam.
Danju zauzdan, a noću razuzdan:
Kanalima razveden u rukavce,
Za krst tijela hlepnjama prikucan –
Brojan u trutove-praznoglavce.

Pa da li da čitam “Himnu o perli”
Ili da zurim u Merjem Uzerli?

“Zvijezda se opire svom zgasnuću
A pȕt je urna zvjezdanog pepela:
Krvlju kola džin u svom uskrsnuću –
Ovladaj ognjem sluge Samaela!”
Čuvstva slijede zakon inercije,
Propise akcije i reakcije –
Otud nisko pade Propercije
Te još plaća za davne transakcije.

Kao što plod il zri ili propada
Ni duhu nema stanka, eskapada.

Dođe dan da se razlome pečati
Jer u ovoj podnebesnoj gluši
Jadi imaju i oči i uši;
Po svojoj koži, boje hljeba, čatim:
Da umrem na umri nije dockan
Dok čekam na frilensersku penziju,
Kraj Kabe što nije pravilna kocka –
Sjenom svita u petu dimenziju;

Da oglasim sred punskih kolonada
Netvarnu tvar, monadu svih monada.

III

Jer vidjeh Te među migrantima
Što prodaju papirne maramice,
Poznah Te među diverzantima
Što smrti su se kezili u lice;
Sretao Te i među darkerima
Što prezreše ovosvjetske pričine,
Nalazio Te među pankerima
Što buržujima plaze jezičine;

Čuo Te s dervišima, s Amišima –
U spisu što ga zavješta Mišima…

Taj šapat, što posta vremenskim virom,
Riječ skrita u drevnim runama
Širi se ko val cijelim svemirom –
To herub svira na superstrunama.
S Betlehemske zvijezde jedna zraka
Putuje dvije hiljade godina,
No za nju to je dok si rek'o kvaka –
Prosto ko čorba Ajnštajn-Milevina.

(A, kako reče vrli virtuoz,
Svi ti putevi vode u Oz.)

Sve što je moglo biti – dogodi se,
Sad – zbir tvojih mogućih žića, lista:
Ovaj je razapet mjesto Ise,
Onaj raščerečen mjesto Hrista.
Prvo Ime bješe prva granica:
Slom simetrije Svjetla i tmine,
Prva zabrana, prva paljenica
Kad tmina obremeni od težine.

(Možebit tad još tetragram “Ja jesam”
Po naški se čitaše “Ja je sam”.)

Svedušo, svečuvstvena, svemirna,
Sačekajder da riječ mi Te nazre,
Nek dogori i ova izmirna –
Pred Azrailom duše su Azre.

IV

Moj šejh živi u Bermudskom trouglu
No avatar mu besjedi na Googleu:

Taj prvi život – zamrznuti Jordan –
Kad materica bje u materici
a žeravica u žeravici,
Sad odledi i huk mu je gordan;
Džabir Vagom za svaki kamen Dvorca
Žudnju Anime mundi očita –
Da nedostojni smo milošte Tvorca:
Naša “ljubav” je ljubav potrebita.

Otkad zaosta za samim sobom
Onaj trinaesti znak zodijaka,
Izasebni, ispaštamo s Jobom
Spram koprena nebeskih dijaka.
Svijet onaj – na dlaku odavde –
Katkad ga u snovima pohodimo:
Otud nadziru zastupnici Pravde
Jozefa K., kanda ih ne vidimo;

U stostrukom opštem rijalitiju
Svak zna svoju kibla-televiziju.

V

Ko što duhandžiji ogadi škija,
Bludniku ženska, pijancu rakija –
I ja se vratih staroj skolastici,
Jutarnjim vježbama i gimnastici;
Da prenem onaj Neimeniv Ponor
(Jezan ko ezan Šinejd O’ Konor)
Ispisah se iz kaste brahmana
Da budem vjerni sluga Rahmana.

Jer, da bi ovdje dokučili išta,
Valja prozreti astralna stratišta.

S neba osluškujem cvrkut Vodolija
Dok otvaraju, kroz jamu mog groba,
Sedam nebesa – sedam dimenzija
Čija smo pismena, drob i utroba.
Tek pred san mi svitne, poput kremena:
Da duša mi otiče, ko kroz sito –
Kroz mrežu rešetke prostorvremena
I zmija, što vijuga valovito;

Te vječno pada k crnorupoj smrti
Dok se kao planet oko nje vrti.

VI

Navio si moj srčani motor,
Pravi Put Tvojim stopama izvajan:
Spolja vrijeme, a iznutra prostor,
Svana konačan, iznutra beskrajan.
Zavezah za stope svoju sjenu
Što u isti mah se tka i opara:
Živi stvor je vrijeme u vremenu –
Dok nestaje, nastaje – ko žar zgara;
Kad javi mi se ko cvijetak neven
Sred žala gdje grobniče obluci
Mikail u majsko nebo odjeven
Sa snopom sunčevine u ruci;
Kad cjeliva me između obrva
Da utjelovi se Riječ najprva,
Carstvo nebesko u imenu Cara
Što samim sobom sebe izgovara.





Prethodni tekstovi autora: Adamov pupak